Yirmi yaş dişi, ağzın en arkasında yer alan ve genellikle 17-25 yaş arasında süren üçüncü büyük azı dişidir; çene boyu yetmediğinde gömülü kalır, yan yatar ya da yalnızca bir kısmı sürerek perikoronit denen diş eti enfeksiyonuna yol açar. Belirti vermeyen ve hastalıksız gömülü dişlerde çekim ile takip karşılaştırıldığında Cochrane derlemesi yalnız iki çalışma bulabildi ve kanıtı düşük ile çok düşük kesinlikte değerlendirdi (PubMed 32368796). Yani çekim otomatik bir karar değildir: ağrı, çürük, enfeksiyon, kist ya da komşu dişe baskı varsa cerrahi, yoksa radyografik takip gündeme gelir.
- 01Yirmi yaş dişi üçüncü büyük azıdır ve genellikle 17-25 yaş arasında sürer; ağzın en arkasında olduğu için temizlenmesi zordur, çürük ve perikoronit riski yüksektir.
- 02Belirtisiz ve hastalıksız gömülü dişte çekim mi takip mi sorusuna Cochrane derlemesi net cevap veremiyor: yalnız bir randomize çalışma ve bir prospektif kohort bulundu, kanıt düşük ile çok düşük kesinlikte (PubMed 32368796).
- 03Aynı derlemede 24-84 yaş arası 416 sağlıklı erkeğin 3 yıldan 25 yılı aşan süreyle izlendiği kohortta, belirtisiz gömülü yirmilik dişin varlığı komşu ikinci azıda periodontitis riskiyle ilişkilendirildi; kanıt çok düşük kesinlikte (PubMed 32368796).
- 04Cerrahi tekniklerin karşılaştırıldığı 62 çalışmalık ve 4.643 katılımcılı Cochrane derlemesinde çalışmaların %53'ü yüksek yanlılık riskliydi ve flep tasarımı, irrigasyon ya da dil ekartörü kullanımının kuru soket ve kalıcı duyu değişikliği üzerindeki etkisi için kanıt yetersiz kaldı (PubMed 32712962).
- 05Çekim kararı belirtiye dayanır: ağrı, tekrarlayan perikoronit, çürük, kist, komşu dişe baskı ya da sinüs sorunu varsa cerrahi endikasyon doğar; düzgün süren ve temizlenebilen diş çekilmez.
20'lik yaş dişleri, genellikle 17-25 yaşları arasında çıkan ve ağız sağlığını etkileyebilen üçüncü azı dişleridir. Bazı kişilerde bu dişler düzgün bir şekilde çıkarken, bazı durumlarda gömülü veya yanlış konumlanmış olarak büyüyebilir. Bu da ağrı, enfeksiyon ve diğer diş sağlığı sorunlarına yol açabilir. Günümüzde birçok kişi, bu dişlerin çıkarılıp çıkarılmaması gerektiğini merak etmektedir. Kimi zaman diş çekimi gereksiz bir işlem olarak görülse de aslında doğru zamanda yapılan bir müdahale, ilerleyen yıllarda daha büyük diş ve çene problemlerinin önüne geçebilir. Peki, 20'lik yaş dişleri neden sorun yaratır ve nasıl tedavi edilmelidir? İşte tüm detaylarıyla 20'lik yaş dişleri hakkında bilmeniz gerekenler.
/ 20'lik Yaş Dişleri Nedir?
İnsan ağzında toplam 32 diş bulunur ve bunların son çıkanları 20'lik yaş dişleri olarak adlandırılır. 20'lik yaş dişleri, çenenin en arka kısmında yer alır ve günümüzde birçok insanda çene yapısının küçülmesi nedeniyle çıkmaları için yeterli alan bulunmaz. Evrimsel süreçte insan çene yapısı değişmiş ve modern beslenme alışkanlıklarıyla birlikte bu dişlerin işlevselliği azalmıştır. Bunun sonucunda 20'lik yaş dişleri gömülü kalabilir, yanlış açıyla çıkabilir ya da yalnızca bir kısmı çıkıp diş etinde enfeksiyon ve iltihaplanmaya yol açabilir.
Bu dişlerin çıkışı sırasında, genellikle diş etlerinde şişlik ve hassasiyet yaşanır. Ağzın en arka kısmında yer almaları nedeniyle temizlenmeleri zor olduğundan, çürük ve enfeksiyon riski oldukça yüksektir. Bu nedenle diş hekimleri, 20'lik yaş dişleriyle ilgili düzenli kontroller yapılmasını önerir.
/ 20'lik Yaş Dişleri Neden Sorun Yaratır?
20'lik dişler ağız içinde çeşitli nedenlerden dolayı problem oluşturabilir. Gömülü kalmaları durumunda çene kemiği içinde baskı yaratabilir ve bu da zamanla ciddi ağrılara neden olabilir. Bazı kişilerde 20'lik dişlerin çıkmaya çalışırken yan dişlere baskı yapması, çapraşıklık ve diş sıkışmasına yol açabilir. Ayrıca, yanlış konumlanan 20'lik dişlerin çevresinde yiyecek artıkları birikebilir ve bu durum bakteri üremesine neden olarak enfeksiyon riskini artırır.
Özellikle kısmen çıkan 20'lik dişler, çevresinde diş eti enfeksiyonu gelişmesine yol açabilir. Bu durum perikoronit olarak adlandırılır ve çene ağrısı, ağız kokusu, şişlik gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Eğer bu enfeksiyon tedavi edilmezse, ciddi ağız sağlığı sorunlarına yol açabilir.
/ 20'lik Yaş Dişi Belirtileri Nelerdir?
Eğer 20'lik yaş dişlerinizde bir sorun varsa aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler hafif rahatsızlıklardan ciddi enfeksiyon belirtilerine kadar değişiklik gösterebilir:
- Diş etlerinde şişlik ve kızarıklık
- Çene ağrısı ve kulaklara yayılan ağrı
- Ağız açmada zorlanma
- Baş ağrısı
- Ağız kokusu ve kötü tat
- Çiğneme sırasında ağrı ve hassasiyet
Bazı durumlarda bu belirtiler geçici olabilir ve diş tam olarak çıkana kadar düzelir. Ancak eğer belirtiler sürekli hale gelmişse ve günlük yaşamı olumsuz etkiliyorsa, diş hekimine başvurmak önemlidir.
/ 20'lik Yaş Dişleri Çekilmeli mi?
Bazı 20'lik yaş dişleri düzgün bir şekilde çıktığında herhangi bir müdahaleye gerek kalmaz. Eğer çene yapısında yeterli yer varsa ve diş sağlıklı bir şekilde çıkmışsa, düzenli temizlik yapıldığı sürece bu dişlerin çekilmesine gerek yoktur. Ancak aşağıdaki durumlarda diş çekimi önerilir:
- Gömülü veya yarı gömülü kalmışsa
- Diğer dişleri sıkıştırarak çapraşıklığa neden oluyorsa
- Çürümüşse veya enfekte olmuşsa
- Çene ve diş etlerinde ağrıya neden oluyorsa
- Sinüs problemleri veya çene kistlerine yol açıyorsa
Diş hekimi, röntgen görüntüleri ile dişlerin konumunu değerlendirerek en doğru tedavi yöntemine karar verecektir.
/ 20'lik Yaş Dişi Çekimi Nasıl Yapılır?
20'lik yaş diş çekimi , lokal anestezi altında yapılan bir cerrahi işlemdir. İşlem sırasında hasta herhangi bir ağrı hissetmez. Dişin konumuna göre, diş hekimi basit bir çekim yapabilir veya dişi çıkarmak için cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi çekimlerde dişin üzerindeki kemik dokusu kaldırılarak diş çıkarılır ve ardından dikiş atılır.
/ 20'lik Diş Çekimi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Çekim sonrası ağız sağlığınızı korumak ve hızlı iyileşmek için aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir:
- İlk 24 saat içinde sert yiyeceklerden kaçının.
- Sigara ve alkol tüketmeyin.
- Aşırı sıcak veya soğuk içeceklerden uzak durun.
- Şişliği azaltmak için soğuk kompres uygulayın.
- Doktorunuzun verdiği ağrı kesicileri düzenli kullanın.
/ Sık Sorulan Sorular ve Cevapları
1. 20'lik yaş dişi ağrısı nasıl geçer?
Tuzlu su ile gargara yapmak, soğuk kompres uygulamak ve ağrı kesici ilaçlar geçici rahatlama sağlayabilir. Ancak kalıcı çözüm için bir diş hekimine danışılmalıdır.
2. 20'lik yaş dişi çekimi zor mudur?
Dişin konumuna bağlıdır. Basit çekimler kolayca yapılabilirken, gömülü dişlerin çekimi cerrahi işlem gerektirebilir.
3. 20'lik diş çekildikten sonra çekim yeri kaç günde iyileşir?
Genellikle 7-10 gün içinde iyileşme sağlanır. Ancak tam iyileşme süresi bireye göre değişebilir.
4. 20'lik yaş dişi çektirmezsem ne olur?
Diş enfeksiyon kapabilir, diğer dişleri sıkıştırarak çapraşıklığa yol açabilir ve çene ağrısı gibi sorunlara neden olabilir.
20'lik yaş dişleri hakkında daha fazla bilgi almak ve gerekli tedavi yöntemlerini öğrenmek için diş hekiminize danışabilirsiniz. Erken teşhis ve doğru tedavi ile sağlıklı bir ağız yapısına sahip olabilirsiniz!
Size en uygun tedaviyi birlikte planlayalım.
Ücretsiz Değerlendirme→- 1.Ghaeminia H, Nienhuijs ME, Toedtling V, Perry J, Tummers M, Hoppenreijs TJ ve ark. Surgical removal versus retention for the management of asymptomatic disease-free impacted wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev 2020;5:CD003879. PubMed 32368796
- 2.Bailey E, Kashbour W, Shah N, Worthington HV, Renton TF, Coulthard P. Surgical techniques for the removal of mandibular wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev 2020;7:CD004345. PubMed 32712962
